Steen, papier, schaar

Steen, papier, schaar

door Jeroen op zondag 27 januari 2008 13:31
(update: maandag 28 januari 2008 09:37)

Steen, papier, schaar. Iedereen kent het het wel. De manier om de belangrijke zaken in het leven te bepalen, zoals wie de afstandbediening mag bedienen of waar de vakantie dit jaar heen gaat. NewScientist publiceerde in december een aantal tips om te winnen met dit spel.

Het spel is simpel. Twee spelers tellen af en maken met de hand gelijktijdig de vorm van een steen (een vuist), schaar (twee uitgestoken vingers) of papier (een vlakke hand). De volgende regels bepalen de winnaar. Papier pakt de steen in, en wint. Steen maakt de schaar bot en wint. Schaar knipt het papier en wint. Geen enkel item is dus beter dan een ander. Het idee hierachter is dat de winnaar willekeurig bepaald wordt, zoals bij kop-of-munt. De winnaar is meestal de persoon die meerdere partijen wint, bijvoorbeeld drie van de vijf.

Tip 1: ga voor willekeur?

Als je volstrekt willekeurig kiest, kan niemand je tactiek bepalen. Dat klink simpel, maar in de praktijk blijkt dat tegen te vallen. Mensen zijn erg slecht in willekeur. David Bolton, een fervent speler, verzamelt computerprogramma's van het spel. De slechtst scorende programma's kiezen hun zetten volstrekt willekeurig. Het programma Iliatsi speelt op basis van 10 voorgeprogrammeerde strategieën en is tot op heden het beste programma in Bolton's verzameling.

Perry Friedman (programmeur IBM en Oracle en professioneel pokerspeler) is de maker van RoShamBot een online versie van steen, papier, schaar. Volgens hem is de gouden regel onvoorspelbaarheid. Maar daar komt nogal wat training aan te pas. Het probleem volgens hem, is dat veel mensen al snel vervallen in patronen. Mensen hebben de neiging te denken “Ik heb zojuist al twee maal steen gedaan, een derde keer steen is niet meer willekeurig”. Of erger, onze hersenen zien patronen bij de tegenstander die er niet zijn. Friedman's advies luidt dan ook: denk, maar niet teveel. Als je tegenstander een mens is, is de kans groot dat deze zal vervallen in patronen. Probeer deze te doorgronden.

Tip 2: start met schaar

Schaar is een mooi startpunt. Ook tegen gevorderde spelers. Gevorderden starten zelden met steen, omdat dit wordt gezien als een beginnerszet. Is het spel eenmaal bezig ga voor bluf. Zeg wat je gaat spelen en doe het ook. Niemand zal verwachten dat je het daadwerkelijk doet en niemand zal er dus op anticiperen.

Tip 3: speel op je tegenstanders laatste zet

Speel waarmee je verslagen zou worden tijdens de vorige zet van je tegenspeler. Speelde hij zojuist schaar, ga dan nu voor papier. Mensen, zeker als ze niet zo zeker spelen, hebben onbewust een voorkeur te spelen met het item waarmee ze de laatste keer zelf verslagen zouden worden (in dit voorbeeld dus steen). Onbewust denken we dat er items zijn die sterker zijn dan een ander. Echter alle items zijn even sterk en de winnaar is altijd context-afhankelijk.

Tip 4: if all fails go for paper

Het verhaal gaat dat veilinghuis Christie's ooit miljoenen dollars won met steen, papier, schaar. Een rijke Japanse kunstverzamelaar kon niet kiezen met welk veilinghuis in zee te gaan. De Japanner stelde voor er dit spelletje om te spelen. Een van de medewerkers van Christie's raadpleegde zijn dochter, welke het regelmatig op het schoolplein speelde. “Iedereen verwacht dat je voor steen gaat, dus ga voor schaar” was haar advies. En zo geschiedde. Rivaal Sotheby's ging voor papier en verloor.

Japans onderzoek onder 725 spelers toonde aan dat mensen een lichte voorkeur hebben voor steen (35%). Ook een online spelletje op Facebook (10 mln worpen) toonde een voorkeur aan voor steen (36% tegen 34% schaar en 30% papier). Er is dus een klein voordeel te behalen door de tegenhanger van de steen, papier te kiezen. Tenzij de tactiek bekend is bij je tegenstander. Dan ga je natuurlijk voor de tegenhanger van de tegenhanger van steen: schaar. Uhhh...

In ieder geval wijzen de onderzoeken aan dat het spel minder te maken heeft met geluk dan met tactiek. Dus doe er je voordeel mee.