Reprorecht?

door Jeroen op zaterdag 28 juni 2003 14:33

Na het RIAA, de BSA en Stichting Brein, kreeg ook de overheid afgelopen maand de intellectuele kriebels. In het kader van "meedoen, meer werk, minder regels" lanceerde het Ministerie van Justitie de Stichting Reprorecht. Wie denkt dat het grootschalig schenden van auteursrechtelijk beschermde werken plaatsvindt op het Internet heeft het mooi mis. De grootste overtredingen vinden plaats boven het ouderwetse kopieerapparaat. Maar er is hoop voor publicerend Nederland! De Stichting Reprorecht gaat er op toezien dat bedrijven voor iedere gemaakte kopie een vergoeding betalen aan de rechthebbende van het intellectuele eigendom.

Niemand scheen zich iets aan te trekken van de gevoerde voorlichtingscampagne. Tot deze week. Toen vielen de eerste acceptgiro's in de bus. De methode die toegepast wordt is vergelijkbaar met die voor blanco cd's en cassettes. Bij deze informatiedragers wordt een toeslag aan Buma-rechten berekend. De Stichting Reprorecht had echter beter moeten weten. Want een cd is nu eenmaal geen vel papier.

De gehanteerde methode heeft mijns inziens twee grote nadelen. Ten eerste weten we niet wie de wet overtreedt. En daarom moet iedereen maar boeten. Ook als ik geen illegale activiteiten verricht moet ik betalen. Dit nadeel heeft de 'toeslagmethode' voor cd's ook. Gebruik ik bijvoorbeeld cd's voor het branden van backups of van gratis software, dan betaal ik toch een toeslag aan Buma-rechten. Maak ik kopieën van interne stukken dan moet ik daar toch een toeslag voor betalen.

Het tweede nadeel is dat men teveel vertrouwt op de statistiek. In tegenstelling tot bijvoorbeeld de verkoop van blanco cd's weten we niet exact hoeveel kopieën er gemaakt worden. "De gekozen aanpak is erop gericht het voor het reprorecht relevante kopieergedrag zo precies mogelijk in kaart te brengen. Aan individuele werknemers is gevraagd om hun persoonlijke kopieergedrag op het werk bij te houden. De respondenten ontvingen formulieren, waarop zij per dag het aantal en soort fotokopieën konden bijhouden. Daarnaast kregen zij een uitgebreide enquête voorgelegd. Het voordeel van deze individuele aanpak is dat de resultaten zijn gebaseerd op feitelijk gedrag en niet op schattingen van dit gedrag. Door deze aanpak was het niet nodig om bedrijven lastig te vallen met onderzoek en controle binnen de onderneming. Zonder enige administratieve last voor het bedrijfsleven is een goed inzicht verkregen in het feitelijk kopieergedrag". Het aantal gemaakte kopieën (en dus de af te dragen vergoeding), wordt bepaald aan de hand van onderzoek naar bedrijfstak en het aantal werknemers. Uit ervaring weten we echter dat feiten op micro-niveau zich maar zeer zelden houden aan de voorspellingen op macro-niveau. Of om een van de inmiddels talloze voorbeeld ter illustratie aan te halen: een slapende eenmanszaak van een kennis van me, al jaren geen cent omzet meer verwezenlijkt, werd aangeslagen voor 14.073 kopieën. Logisch dat hij niets meer verkoopt. Daar heeft hij geen tijd meer voor. Hij zit immers de hele dag te kopiëren. Er is echter een klein bijkomend voordeel voor hem: hij kan een mooi bedragje aan papier, inkt en een straat aan kopieerapparaten als belastingaftrek indienen.

Hierop doordenkend zou ik de overheid graag het volgende voorstel willen doen. Volgens de statistiek blijkt dat de gemiddelde auto 4 keer per jaar door rood licht rijdt en 17 keer de maximum snelheid overschrijdt. Een positieve uitzondering hierop zijn gele auto's met een kenteken beginnend met een cijfer kleiner dan 36. Ik stel voor alle flitspalen en dienders te vervangen door een standaard jaarlijkse accept-giro voor alle automobilisten. Hierdoor kunnen we een hoop geld besparen. En een bijkomend voordeel is dat we van het gezeik van Jeroen van Inkel af zijn.

Afgelopen week hebben de kranten vol gestaan met rekenmissers. Ik denk dat de Stichting het de komende tijd nog heel erg druk krijgt. Niet met het innen van de acceptgiro's maar met het afhandelen van bezwaarschriften. MKB Nederland adviseert de vergoeding niet te voldoen en heeft al een bezwaarschrift online gezet. Als ik het zo allemaal nog eens overdenk vraag ik me toch af: wie heeft de Stichting in Gods naam ondervraagd? De plaatselijke copyshop? Een marketingmedewerker van Kluwer? Want laten we eerlijk zijn. De grote uitgeverijen zijn de enige winnaars in dit verhaal. De directeur van de Stichting vertrekt over twee jaar met een gouden handdruk wegens het niet functioneren. En het overige geld gaat op aan overheadkosten. Ik geloof er bar weinig van dat de werkelijke rechthebbende ooit een cent te zien krijgen.